گفت وگو با حمید قربان پور، چهره سال هنر انقلاب اسلامی خراسان رضوی | حضور در میدان را به نشستن در آتلیه ترجیح می دهم

شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ حمید قربان پور، گرافیست، خطاط و کتیبه نویس شناخته شده مشهدی را این شب‌ها می‌توان در تجمعات مردمی و در متن رویداد‌های اجتماعی دید؛ جایی که با خط خوش خود پلاکارد می‌نویسد، پیام‌های مردم را به تصویر می‌کشد و تلاش می‌کند هنر را به زبان مشترک جامعه تبدیل کند.

قربان پور که به تازگی عنوان چهره سال هنر انقلاب اسلامی خراسان رضوی را از آن خود کرده، کارنامه‌ای پربار در عرصه هنر‌های تجسمی دارد. از مشارکت در خلق آثار ماندگار مذهبی همچون پرده «قمیص الحسین (ع)» در کربلای معلی گرفته تا سال‌ها فعالیت در حوزه کتیبه نگاری و طراحی آثار آیینی و انقلابی. با این حال، آنچه او را از بسیاری هنرمندان متمایز می‌کند، اصرار بر حضور در میان مردم است. 

همین نگاه هم سبب شد تا این هنرمند در سومین رویداد «نقش میان میدان» در تهران مشارکت داشته باشد و در کنار مسعود نجابتی، هنرمند برجسته کشور، به خلق اثری با شعار «مِثلی لا یُبایَعُ مِثلَه» بپردازد؛ رویدادی که هنر را از فضای بسته به میان مردم آورد و امکان مشارکت مستقیم مخاطبان در فرایند آفرینش اثر را فراهم کرد.

به بهانه حضور قربان پور در این رویداد و نیز فعالیت‌های مستمرش در میان مردم، با او درباره تجربه خلق هنر در میدان، نقش هنرمندان در همراهی با جامعه و مسئولیت‌هایی که پس از انتخاب به عنوان چهره سال هنر انقلاب بر دوش خود احساس می‌کند، به گفت‌و‌گو نشستیم.

تجربه‌ای متفاوت از خلق اثر هنری

قربان پور درباره حضور خود در رویداد «نقش میان میدان» می‌گوید: در خیابان کشوردوست و مقابل محل شهادت رهبر شهید انقلاب برنامه‌ای ترتیب داده شده بود تا کتیبه‌ای برای ماه محرم خلق شود؛ اثری که قرار است در حسینیه نصب شود. ابتدا پیشنهاد شده بود جمله‌ای از بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی که از قول سیدالشهدا (ع) نقل کرده بودند «مثلی لا یبایع مثل یزید» را کار کنیم، اما در نهایت، چون می‌خواستند عبارت امروزی‌تر باشد، عنوان «مِثلی لا یُبایَعُ مِثلَه» برای کتیبه انتخاب شد؛ جمله‌ای که پیامی روشن دارد و می‌گوید مثل منی با مثل اویی هیچ وقت بیعت نمی‌کند.

این هنرمند مشهدی ادامه می‌دهد: حال و هوای کار بسیار خاص بود. برای خود من که سال‌ها در مشهد کار کرده‌ام، تجربه متفاوتی محسوب می‌شد؛ زیرا در میان جمعیت و در تعامل مستقیم با مردم اثر خلق می‌کردیم. در پایان برنامه نیز مادران شهدای میناب نزد ما آمدند و هدیه‌ای معنوی به ما دادند که فضای بسیار تأثیرگذار و منقلب کننده‌ای ایجاد کرد.

او که باور دارد هنر باید در خدمت جامعه باشد بیان می‌کند: به نظر من تعالی هنر در این است که آحاد مردم با آن ارتباط برقرار کنند. چون وقتی مردم از نزدیک روند خلق یک اثر را می‌بینند، درباره آن سؤال می‌پرسند، نظر می‌دهند و حتی می‌خواهند یاد بگیرند چگونه می‌توان چنین آثاری خلق کرد. به نظر من همین ارتباط مستقیم بسیار ارزشمند است و به تعالی هنر کمک می‌کند.

او یادآور می‌شود: مردم وقتی ما را می‌بینند، از ما می‌خواهند بیشتر در چنین فضا‌هایی حضور داشته باشیم و این اتفاق برای من بسیار شیرین و دلگرم کننده است. چون متوجه می‌شوم آنچه را رقم می‌زنم آن‌ها نیز دوست دارند.

وقتی مردم در خلق اثر شریک می‌شوند

یکی از ویژگی‌های رویداد «نقش میان میدان»، مشارکت مستقیم مردم در فرایند خلق اثر بود؛ موضوعی که قربان پور آن را از مهم‌ترین دستاورد‌های چنین برنامه‌هایی می‌داند. او می‌گوید: هنگامی که اثر در میان جمعیت و مقابل چشم مردم شکل می‌گیرد، همه کسانی که آنجا حضور دارند احساس می‌کنند در خلق آن سهیم بوده‌اند. به طوری که بعد از رونمایی از اثر، هرکدام می‌گویند ما هم در این اثر نقش داشتیم و با آن خاطره داریم.

این هنرمند با یادآوری مشارکت مردم در رویداد «نقش میان میدان» بیان می‌کند: سه بانوی حاضر در رویداد «نقش میان میدان» به ما گفتند که دستی در هنر دارند. ما هم بخشی از کار را در اختیار آن‌ها گذاشتیم تا در این پروژه سهیم شوند.

او ادامه می‌دهد: این اتفاق پیش‌تر نیز در مشهد و در برنامه‌های مرتبط با اربعین و نزدیک حرم مطهر رضوی تجربه شده بود و مردم در کتیبه‌ای که قرار بود نوشته شود، مشارکت می‌کردند.

قربان پور در عین حال به سختی‌های خلق اثر در فضای عمومی نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: کار کردن در میدان دشواری‌های خاص خودش را هم دارد. برای مثال در آن شب چند بار باران گرفت و مجبور شدیم برای محافظت از اثر، روی آن پوشش پلاستیکی بکشیم. کودکان هم از روی کنجکاوی به کار دست می‌زدند و باید مراقب می‌بودیم. اما با وجود همه این چالش ها، کار در میان مردم لذتی دارد که هیچ آتلیه‌ای نمی‌تواند جای آن را بگیرد.

پلاکاردنویسی در تجمعات مردمی مشهد

حمید قربان پور در ماه‌های اخیر چهره‌ای آشنا برای حاضران در تجمعات مردمی مشهد بوده است. او درباره این تجربه بیان می‌کند: از همان روز‌های نخست تحولات منطقه، ما تلاش کردیم علاوه بر پرچم در دست گرفتن در تجمعات مردمی، از هنری که بلد هستیم برای انتقال پیام‌ها نیز استفاده کنیم. از همین رو ابتدا خودمان کار‌هایی تولید و میان مردم توزیع می‌کردیم، اما سپس، بعد از گذشتن چند روز در محل تجمعات مردم مستقر شدیم و جملاتی را بر روی پلاکارد‌ها نوشتیم.

او با اشاره به اینکه بیشتر شعار‌ها و متن‌های پلاکارد‌ها پیشنهاد خود مردم است یادآور می‌شود: از کودکان گرفته تا سالمندان، هرکسی جمله‌ای در ذهن دارد و ما آن را برایش می‌نویسیم. این ارتباط مستقیم حس بسیار خوبی به ما می‌دهد؛ زیرا می‌بینیم هنر می‌تواند به رسانه‌ای برای بیان خواسته‌ها و دغدغه‌های مردم تبدیل شود.

به نظر این گرافیست، اگر هنرمندان هنرشان را به کف خیابان بیاورند احساس خوبی به مردم منتقل می‌کنند و به آن‌ها نشان می‌دهند که اقشار مختلف پای کار هستند.

هنر خیابانی؛ رسانه‌ای اثرگذارتر از بسیاری تریبون‌ها

این هنرمند که باور دارد حضور هنرمندان در میدان، تأثیری فراتر از تولید آثار در محیط‌های بسته دارد، بیان می‌کند: گاهی یک پلاکارد دست نویس یا یک جمله هنرمندانه که در فضای عمومی دیده می‌شود، تأثیری بیشتر از ساعت‌ها سخنرانی دارد. این آثار به رسانه تبدیل می‌شوند و پیام مردم را منتقل می‌کنند. به همین دلیل من شخصا حضور در میدان را به نشستن در آتلیه ترجیح می‌دهم.

قربان پور از سایر هنرمندان نیز برای حضور در تجمعات مردمی دعوت می‌کند و می‌گوید: به همه فعالان عرصه هنر توصیه می‌کنم با مردم همراه شوند و شیرینی این حضور را تجربه کنند.

او از مشارکت گسترده هنرمندان مشهدی در رویداد‌های اجتماعی و فرهنگی اخیر نیز تمجید می‌کند و می‌گوید: خوشبختانه هنرمندان مشهدی از نخستین روز‌ها پای کار بودند و چه در حوزه هنر‌های تجسمی و چه در عرصه رسانه، تولیدات فراوانی انجام دادند. بسیاری از این آثار تولیدشده هم در سطح ملی منتشر شد و بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد.

این هنرمند ادامه می‌دهد: نهضت مردمی پوستر انقلاب اسلامی هم از ابتدای جنگ پرقدرت در میدان حضور داشت و ما بسیار خوش حال هستیم که هنرمندان در این زمینه احساس وظیفه کردند. با این حال ما به یک حضور حداکثری نیاز داریم و امیدوارم دیگر هنرمندان هم با مردم همراه شوند و دلگرمی بقیه را بیشتر کنند.

در ادامه حتما بخوانید چهره سال هنر انقلاب خراسان رضوی: تعریف انسان در ادبیات انقلاب مهم است

مسئولان صدای مردم را بشنوند

حمید قربان پور که امسال عنوان چهره سال هنر انقلاب اسلامی خراسان رضوی را دریافت کرده، باور دارد با این انتخاب مسئولیتش دو چندان شده است. او خودش را لایق این جایگاه نمی‌داند و در این باره‌ می‌گوید: این عنوان بیشتر از آنکه اعتبار بیاورد، مسئولیت برای من ایجاد می‌کند. از همین رو احساس می‌کنم باید تلاش بیشتری انجام دهم تا شایسته این اعتماد باشم.

قربان پور ادامه می‌دهد: عنوان چهره سال هنر انقلاب اسلامی خراسان رضوی متعلق به بزرگان و استادان این عرصه است، با این حال امیدوارم بتوانم از آن به خوبی دفاع کنم.

این هنرمند در پایان گفت‌و‌گو تأکید می‌کند: مردم در این مدت در همه صحنه‌ها حضور داشته‌اند و با تمام توان از آرمان هایشان دفاع کرده‌اند. آن‌ها انتظار دارند صدایشان شنیده شود. از همین رو اگر مسئولان همراهی بیشتری با مردم داشته باشند، همین مردم با انگیزه و نشاط بیشتری در میدان خواهند ماند.